Z WITOLDEM MĄCZAROWSKIM – Prezesem Zarządu Górnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Katowicach – rozmawia Antoni Szczęsny 



– GARR jest spółką, w której większościowe udziały ma samorząd województwa śląskiego i niektóre samorządy gminne regionu. Można zatem wysnuć wniosek, że zawiązując relacje doradcze i udzielając wsparcia MŚP Agencja realizuje ideę partnerstwa publiczno-prywatnego. Co – Pańskim zdaniem - staje na przeszkodzie szerszego stosowania tego narzędzia finansowania rozwoju regionalnego? Czy atmosfera podejrzeń co do niejasnych powiązań biznesu z sektorem publicznym jest uzasadniona?

– Działalność GARR S.A. na rzecz przedsiębiorców dotyczy głównie zagadnień pomocy publicznej, czyli wspierania przedsiębiorców z zaangażowaniem środków publicznych. Taką formą pomocy są zarówno dotacje na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych, szkoleniowych lub doradczych, jak i bezpłatne usługi informacyjne czy preferencyjne pożyczki.

Partnerstwo Publiczno Prywatne jest natomiast rozumiane głównie jako forma współpracy między podmiotami sprawującymi władzę publiczną i podmiotami „prywatnymi”, przeważnie przedsiębiorstwami, które przy realizacji większych przedsięwzięć mogą tworzyć konsorcja i w razie potrzeby pozyskiwać kapitał w sektorze bankowym. W tak rozumianych przedsięwzięciach GARR S.A. dotychczas nie uczestniczyła.

Faktem jest, że wobec szczupłości środków budżetowych samorządy na całym świecie poszukują funduszy na realizację powierzonych im zadań publicznych z różnych źródeł, a jednym z nich może być sektor prywatny. Przyjęcie ustawy o Partnerstwie Publiczno Prywatnym miało za zadanie stworzenie optymalnych ram prawnych dla przedsięwzięć publicznych realizowanych z udziałem partnerów prywatnych. Miała też na celu usunięcie przeszkód ograniczających stosowanie tej formy współpracy, a w tym również barier psychologicznych, dotyczących roli i funkcji administracji w realizacji zadań publicznych przy udziale partnera prywatnego. Ustawa upoważnia podmioty publiczne i partnerów prywatnych do zawiązania współpracy, ale też ma zapobiec sytuacjom, w których przedsięwzięcie PPP mogłoby się stać instrumentem politycznym lub podatnym na polityczne naciski.

Sądzę, że atmosfera podejrzeń co do powiązań sfery biznesu z sektorem publicznym może mieć swoje uzasadnienie, natomiast nie wydaje mi się, aby był to główny powód rzadkiego stosowania partnerstwa publiczno prywatnego w finansowaniu rozwoju regionalnego. Transakcje typu PPP są skomplikowane i czasochłonne, a dla zapewnienia prawidłowej realizacji projektu umowa partnerstwa musi być solidnie przygotowana od strony formalnej i prawnej. Tam gdzie umowa o PPP jest poprawnie skonstruowana, a formuła używana zgodnie z obowiązującymi zasadami możliwe jest osiągnięcie obopólnych korzyści zarówno w odniesieniu do celów społecznych, jak i komercyjnych danego przedsięwzięcia.


Warto również zwrócić uwagę, że podmioty działające w oparciu o umowę zawartą zgodnie z zapisami ustawy o Partnerstwie Publiczno Prywatnym zostały wpisane do Regionalnego Programu Operacyjnego woj. śląskiego jako jeden z typów beneficjentów uprawnionych do aplikowania o wsparcie na realizację inwestycji na rzecz rozwoju województwa.

– GARR S.A. to wiodąca w województwie śląskim instytucja finansująca i animująca rozwój regionalny w odniesieniu zwłaszcza do fundamentów gospodarki, jakimi są małe i średnie przedsiębiorstwa. Ta rola została dostrzeżona przez Regionalną Izbę Gospodarczą, która w tym roku uhonorowała GARR S.A. Złotym Laurem Kompetencji i Umiejętności – cenionym w kraju i za granicą wyróżnieniem. Jak ocenia Pan relacje pomiędzy GARR S.A. a samorządem gospodarczym najbardziej uprzemysłowionego regionu w Polsce?

– Złoty Laur Kompetencji i Umiejętności został przyznany Górnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Katowicach w kategorii osoba lub instytucja wspierająca rozwój gospodarki rynkowej lub edukująca na potrzeby firm. Tym samym została doceniona nasza wieloletnia działalność jako instytucji wdrażającej programy pomocowe Unii Europejskiej, aktywnie działającej placówki szkoleniowej oraz regionalnego centrum informacji dla przedsiębiorców.

GARR S.A. w swej kilkunastoletniej już historii wyspecjalizowała się w zarządzaniu i wdrażaniu programów pomocowych Unii Europejskiej, a swoje doświadczenie budowała realizując m.in. programy Phare Struder, Phare Rapid, Odbudowa, czy Inicjatywa I, II i III, które miały na celu łagodzenie społecznych skutków procesów restrukturyzacji sektora górniczego i hutniczego. Od samych swych początków Agencja aktywnie angażowała się też w najważniejsze działania na rzecz rozwoju gospodarczego i restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej regionu. Przy realizacji powierzonych nam zadań bardzo często współpracowaliśmy z innymi instytucjami i organizacjami działającymi w woj. śląskim na rzecz przedsiębiorców. Te wzajemne relacje przyjmowały różne formy, w zależności od typu wspólnego przedsięwzięcia oraz celu, jaki przyświecał podejmowanej inicjatywie. Współpraca pomiędzy GARR S.A. a szeroko pojętym samorządem gospodarczym województwa zawsze układała się bardzo dobrze i może stanowić wzór dla innych regionów. GARR S.A. od wielu lat aktywnie wspiera działalność tych instytucji, służąc swoją wiedzą, doświadczeniem oraz potencjałem merytorycznym i organizacyjnym. Dobrym przykładem może być Regionalny Punkt Konsultacyjny przy GARR S.A. funkcjonujący jako regionalna część systemu wsparcia przedsiębiorców, koordynowanego przez Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości. Regionalny Punkt Konsultacyjny w imieniu PARP sprawuje nadzór i opiekę nad funkcjonowaniem sieci 31 Punktów Konsultacyjnych w województwie śląskim. W tym zakresie jest odpowiedzialny za zacieśnianie współpracy Punktów Konsultacyjnych w ramach sieci na poziomie regionu, a także nadzór i koordynację działań sieci oraz świadczenie usług informacyjnych dla MŚP.

Nasi eksperci regularnie uczestniczą również w seminariach, konferencjach i szkoleniach dla przedsiębiorców organizowanych przez Izby Gospodarcze i Izby Rzemieślnicze z całego województwa. Niedawno GARR S.A. patronowała cyklowi 9 seminariów informacyjnych dla małych i średnich firm organizowanych przez Regionalną Izbę Gospodarczą, poświęconych możliwości pozyskania dofinansowania z Funduszy Strukturalnych w latach 2007-2013.

Obie nasze instytucje działają też w ramach Konsorcjum zrzeszającego 21 instytucji, tworzących infrastrukturę środowiska biznesowego w woj. śląskim. W ramach konsorcjum wspólnie promujemy działalność sprzyjającą pobudzeniu lokalnej przedsiębiorczości, tworzeniu pozytywnego wizerunku regionu. Razem działamy na rzecz rozwoju MŚP w województwie, oferującym pomoc w zakresie rozwoju infrastruktury, informacji, promocji regionu, doradztwa, szkoleń, pożyczek, poręczeń, pomocy w uzyskaniu dotacji, transferu technologii i postępu technologicznego oraz pomocy dla bezrobotnych.

– Wkroczyliśmy w okres finansowania ze środków UE rozwoju regionalnego w latach 2007-2013. Powszechnie uważa się, że województwo śląskie, mające otrzymać około 1,5 mld euro na ten cel potrzebuje kwot kilku lub kilkunastokrotnie wyższych, by zrealizować podstawowe potrzeby infrastrukturalne. Co należy uczynić, by wygenerować inne źródła finansowania tych zadań, jakie przedsięwzięcia podjąć – w zakresie zasobów ludzkich, pobudzania przedsiębiorczości, pozyskiwania inwestorów?

– Rzeczywiście, w tym roku wkroczyliśmy w nowy okres programowania Funduszy Strukturalnych obejmujący lata 2007-2013, w którym na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego woj. śląskiego przewidziane jest ponad 1.5 mld EURO. Jednak kwota ta to nie jedyne środki, do których będą miały dostęp podmioty z naszego regionu. Należy pamiętać, że poza regionalnymi programami operacyjnymi, w których środki są niejako zagwarantowane dla każdego z województw, realizowane będą również programy o charakterze krajowym, takie jak Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka czy Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko. Dlatego też o tym, ile ostatecznie środków wpłynie do naszego województwa, zadecyduje aktywność podmiotów aplikujących, jakość i dobre przygotowanie projektów składanych do współfinansowania jak również sprawna realizacja inwestycji i prawidłowe ich rozliczanie.

Opinie, że środki dla województwa śląskiego są zbyt małe i niewystarczające są faktycznie wygłaszane dość często. Skoro jednak decyzje w zakresie podziału środków na lata 2007 – 2013 zostały już podjęte, w tej chwili powinniśmy skoncentrować swoje działania na jak najlepszym przygotowaniu się do ich skutecznego i efektywnego wykorzystania. Mówiąc o efektywnym wykorzystaniu mam na myśli przygotowanie i zgłaszanie do współfinansowania takich projektów, które w największym stopniu przyczynią się do tworzenia społeczeństwa i gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości oraz przeciwdziałania pogłębianiu się dysproporcji w poziomie rozwoju regionów wspólnoty.

Wieloletnie doświadczenia GARR S.A jako Regionalnej Instytucji Finansującej wskazują, że zainteresowanie przedsiębiorców dotacjami UE wielokrotnie przekracza budżety poszczególnych programów. Oznacza to, że - podobnie jak w ubiegłych latach – jesteśmy w stanie zakontraktować każdą złotówkę dostępną w programach operacyjnych na dotacje dla przedsiębiorców. Jednakże zakontraktowanie środków nie może być celem samym w sobie. Zgodnie z zasadą efektywnego wydatkowania środków należy dążyć do ich koncentracji na działaniach, które mają największą szansę kreowania wartości dodanej. Dlatego też, obowiązkiem instytucji odpowiedzialnych za udzielanie dotacji jest wybranie do współfinansowania takich projektów, które w największym stopniu przyczynią się do rozwoju regionu, w którym działają.

– Na czym polega projekt Europejskie Agencje Rozwoju Regionalnego na Rzecz Innowacji (RAIN) i jakie oczekiwania wiąże Pan z jego realizacją zarówno w odniesieniu do obszaru działania GARR, jak i całego kraju?

– GARR S.A. jest jednym z 6 międzynarodowych partnerów uczestniczących w tym projekcie. Celem E-RAIN jest utworzenie Europejskiej Sieci Agencji Regionalnych działających na rzecz innowacji. Sieć będzie służyć wymianie doświadczeń i poglądów na temat tego, jak zwiększyć skuteczność regionalnej polityki innowacji, jakie narzędzia wdrażania polityki dają możliwie najlepsze wykorzystanie funduszy publicznych wspierających B+R oraz jakie narzędzia i konkretne wytyczne mogą pomóc w zoptymalizowaniu wykorzystania prywatnych i publicznych inwestycji na rzecz innowacji.

Naszym głównym celem związanym z jego realizacją jest stałe rozszerzanie sieci. Jest to jedno z kluczowych założeń projektu mające doprowadzić do zwiększenia liczby podmiotów dzielących się doświadczeniem z zakresu planowania i wdrażania regionalnej polityki innowacji. Sieć E-RAIN jest otwarta dla nowych uczestników, którzy mogą włączyć się w realizację projektu poprzez wniesienie wkładu merytorycznego do materiałów i raportów przygotowywanych w ramach projektu, uczestniczyć w publicznych sesjach dyskusyjnych lub uczestniczyć w wizytach studialnych organizowanych przez konsorcjum E-RAIN.

– Kraj czeka na ustawę aglomeracyjną. Powstał Górnośląski Związek Metropolitalny, w którym, obok Aglomeracji Trójmiejskiej, testowane będą zapisy przyjęte w tym akcie prawnym. Czego spodziewa się Pan po wdrożeniu go w życie i jaką rolę w tworzeniu Metropolii Śląsko-Zagłębiowskiej widzi Pan dla Agencji, którą kieruje?

– Samorządy miast Górnego Śląska od dawna dyskutowały nad ideą metropolizacji jako narzędzia zintegrowania i wzmocnienia regionu, więc obecne działania nie są tutaj czymś zupełnie nowym. Obszar planowanego związku, zrzeszającego 14 miast zamieszkuje ponad 2 miliony ludzi. To ogromny potencjał, dla którego utworzenie konurbacji górnośląskiej miałoby przede wszystkim znaczenie integracyjne.

Kolejnym uzasadnieniem utworzenia takiego związku, wynikającym z potrzeb wewnętrznych regionu jest natomiast możliwość tworzenia spójnej, jednolitej strategii rozwiązywania wspólnych problemów.

Moim głównym oczekiwaniem i jednocześnie nadzieją wobec działalności związku byłoby więc usprawnienie wewnętrznego zarządzania aglomeracją, koordynacja działań promocyjnych i podkreślanie znaczenia regionu, a poprzez to wzmocnienie siły gospodarczej i konkurencyjności tworzących ją miast.

– Dziękuję za rozmowę.